چرا مدارس ما در تربیت نسل جدید شکست خورده‌اند؟ | استاد وحید لحمی

چرا با وجود اسناد بالادستی مانند «سند تحول بنیادین» و تلاش‌های دلسوزانه، تحول واقعی در مدارس ما رخ نمی‌دهد؟ چرا معلمان و دانش‌آموزان همچنان در یک چرخه انفعال گرفتارند و خلاقیت و هویت در فضای آموزشی به حاشیه رفته است؟

در این جلسه تحلیلی و عمیق، حجت الاسلام دکتر وحید لحمی، پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت، به ریشه‌یابی این چالش اساسی می‌پردازد. او معتقد است که مشکل اصلی، نه کمبود اراده، بلکه فقدان یک «برنامه» عملی، قابل توسعه و هوشمند است که بتواند اهداف کلان را به کنش‌های موثر در کلاس درس تبدیل کند.

این گفتگو، صرفاً یک نقد نیست؛ بلکه ارائه یک راهکار نوآورانه و جامع با عنوان «برنامه‌سازی آموزشی هویت‌ساز» است. مدلی که به جای تغییرات پرهزینه و غیرممکن، بر فعال‌سازی ظرفیت‌های پنهان موجود، یعنی «طرح درس» و «معلم»، متمرکز است.

در این جلسه چه می‌شنویم؟

• ریشه‌یابی مسئله: چرا تحول در آموزش و پرورش تا این حد دشوار است؟ بررسی چالش دوگانه «توانمندسازی کادر» و «حفظ هویت ملی و دینی» در مسیر مدرسه‌محوری.
• معرفی راهکار عملی: آشنایی با مدل «برنامه‌سازی آموزشی هویت‌ساز»؛ رویکردی که کتب درسی فعلی را مانند حروف الفبا در نظر گرفته و با شبکه‌سازی هوشمندانه آن‌ها، جملات و مفاهیم هویتی جدیدی خلق می‌کند.
• تشریح ارکان سه‌گانه طرح: این مدل بر سه رکن اساسی استوار است که به صورت گام به گام توضیح داده می‌شود:

1. رکن اول (انسجام طولی): طراحی یک هویت واحد و رو به رشد برای هر پایه تحصیلی (از کلاس اول تا ششم) که یک سیر تکاملی منسجم را برای دانش‌آموز شکل می‌دهد.
2. رکن دوم (انسجام عرضی): پیگیری آن هویت واحد در طول یک سال تحصیلی از طریق یک سیر موضوعی مشخص که مفاهیم درسی را به هم پیوند می‌زند.
3. رکن سوم (الگوی اجرایی): ارائه یک الگوی عملی برای طراحی هر جلسه درسی که چگونه محتوای کتب مختلف (علوم، ریاضی، فارسی و…) در خدمت تحقق یک هدف هویتی مشخص قرار می‌گیرند.

• مثال‌های کاربردی: ارائه نمونه‌های عینی از شعارهای هویتی برای پایه‌های اول تا پنجم ابتدایی و نحوه پیاده‌سازی آن‌ها در کلاس درس.

این جلسه برای چه کسانی مفید است؟

• معلمان و مربیان مدارس که به دنبال راهی برای فراتر رفتن از تدریس صرف و ایجاد کلاس‌های جذاب و هویت‌محور هستند.
• مدیران و سیاست‌گذاران آموزشی که دغدغه اجرای واقعی سند تحول بنیادین و ایجاد تحولی پایدار در مدارس را دارند.
• پژوهشگران و دانشجویان علوم تربیتی که علاقه‌مند به آشنایی با مدل‌های نوین و عملی در حوزه برنامه‌ریزی درسی هستند.
• والدین دغدغه‌مند که می‌خواهند با نگاهی عمیق‌تر به چالش‌های نظام آموزشی و راهکارهای ممکن برای آینده فرزندانشان آشنا شوند.